Nghệ sĩ Bo Bo Hoàng giữ lửa tuồng cổ từ không gian lễ hội dân gian

Bước vào mùa cúng lễ Kỳ Yên, cầu cho đồng áng bội thu, sự sôi động của đời sống sân khấu đã rộ lên nhiều suất diễn ở sân đình, miếu và chùa – nơi đông khách thập phương đến viếng lễ, xem hát và cũng là nơi những nghệ sĩ lặng lẽ cống hiến nghệ thuật.

Nghệ sĩ Bo Bo Hoàng là một trong những gương mặt truyền nghề cho những nghệ nhân, nghệ sĩ trẻ tích cực đưa các vở diễn ca ngợi công đức các bậc tiền nhân đến gần hơn với công chúng. Nhiều năm qua, bà gắn kết với nghệ sĩ Hoàng Thanh, Võ Anh Kiệt….chọn gắn đời mình với không gian lễ hội dân gian, với đình làng, miếu mạo – nơi nghệ thuật không chỉ để thưởng thức, mà còn để hành lễ, để kết nối tâm linh và ký ức cộng đồng.

Không gian thiêng – nơi sân khấu sống

Ở các kỳ lễ như cúng đình, cầu an, cầu yên, hay những dịp lễ hội truyền thống, sân khấu không còn là một thiết chế khép kín. Nó mở ra giữa sân đình, trước bàn thờ tổ, giữa tiếng trống chiêng và làn khói hương nghi ngút. Từ nghệ thuật hát bội đến cải lương tuồng cổ không chỉ là biểu diễn, mà là một phần của nghi lễ.

Chính trong không gian ấy, nghệ sĩ Bo Bo Hoàng đã tìm thấy động lực để hướng dẫn nghệ sĩ trẻ làm nghề và thực hành nghi thức cúng đình như các thế hệ tiền nhân đã khai sáng. Những vai diễn của bà không mang tính trình diễn mà là sự "nhập vai" vào thế giới tâm linh – nơi mỗi động tác, mỗi lời ca đều mang ý nghĩa cầu an, cầu phúc, tri ân tiền nhân. 

"Tôi rất vui khi các bạn trẻ ngày nay yêu nghệ thuật và tìm hiểu di sản văn hóa, để đưa những tác phẩm ca ngợi lịch sử vào các lễ kỳ yên, thăng hoa cảm xúc và quảng bá nghệ thuật dân tộc đến công chúng" – NS Bo Bo Hoàng chia sẻ.

Bo Bo Hoàng: Từ hát bội đến tuồng cổ – hành trình sáng tạo không ngừng

Điều đáng chú ý ở nữ quái kiệt Bo Bo Hoàng là bà còn là tác giả sáng tác. Bà là một trong những nghệ nhân hiếm hoi kiên trì viết kịch bản tuồng cổ dựa trên tích sử, tôn vinh các anh hùng dân tộc. "Những câu chuyện lịch sử qua tay bà không khô cứng, mà được "sân khấu hóa" bằng ngôn ngữ dân gian, giàu cảm xúc và gần gũi với công chúng" – nghệ sĩ Hoàng Thanh nói.

Trong các lễ cầu hiền, cúng định – những dịp mang đậm màu sắc tín ngưỡng – các tác phẩm của bà trở thành phương tiện để kết nối quá khứ với hiện tại.

Nhân vật lịch sử qua những sáng tác của bà được kể lại đầy sức sống trên sân đình, trong sự chứng giám của cộng đồng và niềm tin tâm linh. Đó cũng là cách bà góp phần duy trì một dòng chảy nghệ thuật đặc biệt: từ Hát bội đến Tuồng cổ, rồi tiếp nối sang Cải lương – một hành trình chuyển hóa nhưng không đứt gãy.

Truyền nghề trong khói hương đình miếu

Một trong những đóng góp quan trọng của nghệ sĩ Bo Bo Hoàng là công tác truyền nghề. Không phải trong giảng đường, cũng không phải trên sân khấu lớn, mà chính tại các đình làng – nơi các bạn trẻ được tiếp xúc trực tiếp với không gian diễn xướng nguyên bản.

Ở đó, bà hướng dẫn từng động tác bộ, từng làn điệu, từng cách hóa thân vào nhân vật. Nhưng quan trọng hơn, bà truyền cho thế hệ trẻ một thái độ nghề nghiệp: hiểu rằng nghệ thuật truyền thống không chỉ là kỹ thuật, mà còn là đạo – đạo làm nghề, đạo với tổ nghiệp, và đạo với cộng đồng.
 

"Điểm đặc biệt trong các sáng tác và biểu diễn của nghệ sĩ Bo Bo Hoàng là tính "nghi lễ hóa" trong nghệ thuật. Mỗi vai diễn, đặc biệt là các vai anh hùng lịch sử, đều mang trong đó một tinh thần tri ân" – nghệ sĩ Võ Anh Kiệt chia sẻ.

Trong bối cảnh đời sống hiện đại, khi ranh giới giữa giải trí và nghệ thuật ngày càng mờ nhạt, thì cách làm của nghệ sĩ Bo Bo Hoàng nhắc lại một điều căn cốt: sân khấu truyền thống vốn sinh ra từ đời sống cộng đồng, từ tín ngưỡng và lịch sử. Chỉ khi giữ được mạch nguồn ấy, nó mới có thể tồn tại bền vững.

Bài và ảnh: Thanh Hiệp